بود . هيچ فقيهى از اين كتاب بىنياز است و خود را هماره نيازمند آن مىبينند . مؤلف با زبردستى و چيرگى تمام و با احاطه‌اى تام با استفاده از ادلهء اربعه : كتاب ، سنت ، اجماع و عقل به تحرير مطلب پرداخته و به شايستگى از عهدهء آن برآمده است » . « 1 » امتيازات جواهر - از آنچه گفته شد برمىآيد - عبارتند از : 1 . احاطه به اقوال و گفتار علما و ادلهء فتاواى فقها و مناقشه در آن با ديد تحقيق و نظر عميق . 2 . دربرگرفتن تمام ابواب فقه از عبادات گرفته تا معاملات و احكام سياسى فقه . 3 . يكنواختى اسلوب و روش از ابتداى كتاب تا انتهاى آن . 4 . بىنياز كردن فقيه از بسيارى از آثار فقهى متقدمان ، و در برداشتن بسيارى از بحثهاى تأليفات فقهى متأخران . مجتهد با در اختيار داشتن آن و تأمل در صفحاتش از استنباط حكم شرعى مطمئن خواهد بود . 5 . دربرگيرندهء بسيارى از فروعات فقهى نادر و كمياب است كه آنها را در كتابهاى مفصل فقهى ديگر نمىتوان يافت . اين كتاب شامل امهات مسائل و فروع مباحث فقه است . آرى ، اگر سى سال مرحوم شيخ بزرگ بر سر اين كتاب عمر گذاشت ، اما در عوض جاودانه كتابى از خود به يادگار نهاد كه تا قرنها و عصرهاى متمادى همانند اخترى فروزان در آسمان علم و دانش خوش خواهد درخشيد . « 2 » از به دو تأليف

--> ( 1 ) . انصارى قمى ، « شروح شرايع الاسلام » ، مجلهء مشكاة ، شمارهء 43 ، صص 197 - 229 . ( 2 ) . از آنجا كه صاحب جواهر خط زيبايى نداشته و خواندن خط وى دشوار بوده است ، لذا مرحوم شيخ تصحيح و بازنويسى كتاب جواهر را به علامه شيخ حسن قفطان نجفى و فرزندش شيخ ابراهيم واگذار كرد . و آنان با نوشتن يك دوره جواهر با خط خوش ، امر را بر كاتبان و ناسخان آسان كردند ، و حتى گفته شده است كه اگر آن دو نبودند هرگز جواهر قابل استفاده نمىبود . جز اهما اللّه من المسلمين خير الجزاء ؛ تهرانى ، كرام البررة ، ج 1 ، ص 340 .